در حال خواندن
سوپر اپلیکیشن‌ها، یک پله بالاتر از نئوبانک‌ها هستند
0

سوپر اپلیکیشن‌ها، یک پله بالاتر از نئوبانک‌ها هستند

نویسنده:  محمدرضا صالحی2022-11-14

خلاصه مدیرتی: امروزه تقریبا غیرممکن است در گوشی افراد، اپلیکیشن‌های پرداخت برای انتقال پول یافت نشود. این اپلیکیشن‌ها، رفته‌رفته از یک برنامه ارائه سرویس‌های محدود فراتر رفته‌اند و خدمات بیشتری ارائه می‌دهند. با این حال، اینکه با توجه به هزینه‌های این حوزه و مشخص نبودن وضعیت کارمزدی، ابهاماتی در خصوص سوددهی این برنامک‌ها وجود دارد و اینکه چرا برخی سرویس‌های موثر بر کاهش هزینه صنعت پرداخت کشور، مانند ان‌اف‌سی (NFC)، پرداخت با QRکد و…، رایج نشدند، موضوعات مهمی هستند.

در یکصد و نهمین میزگرد آنلاین از سلسله نشست‌های تخصصی بانکداری و اقتصاد دیجیتال که ۷ مردادماه ۱۴۰۱ با حضور کسری دولتخواهی، رئیس هیئت مدیره سوپر اپلیکیشن تاپ، آرمان فرج‌زاده، قائم‌مقام مدیرعامل شرکت آسان‌ساز نگین و مهمان روی خط، ابراهیم نجد، مدیر آزمایشگاه ارزیابی و اعتباربخشی کاشف برگزار شد، موضوع «اپلیکیشن‌های پرداخت؛ درآمد، هزینه، فایده و امنیت»، مورد بحث و تبادل‌نظر قرار گرفت. خلاصه این گفت‌وگو پیش‌روی شماست.

  • سهم سه اپلیکیشن پیشتاز در حوزه کارت به کارت

دولتخواهی: مدل درآمدی اپلیکیشن‌های پرداخت در کشور، به طورسنتی، B2B2C است. ما در تاپ، در حال حاضر، ۴۱ سرویس لایو و ۵ لاین محصول داریم. در هر لاین محصول با بیزینسی در ارتباط هستیم که یکی از آنها، حوزه پرداخت و مابقی در حوزه خودرو، بورس، بانک و بیمه، گردشگری و سلامت است. چون با بیزینس دیگری در ارتباط هستیم، نحوه سرویس‌دهی و درآمد از این موارد، تاثیرگذار است. یکی از ریسک‌های ما، همین موضوع است. دیدگاه مجموعه، توسعه محصول است و به همین دلیل، لاین‌های ما متفاوت‌تر شده است. ما معتقدیم باید محصول‌مان را هم به‌روز کنیم و هم در بازار نفوذ داشته باشیم. ما دو سال است که به سوددهی رسیده‌ایم. دلایل آن، توسعه پرولاین‌های محصول و یکپارچه‌سازی محصولات و سرویس‌هاست.

فکر می‌کنم میزان کارت به کارت از روی سه اپلیکیشن تاپ، آپ و همراه کارت، ۸۵ درصد مجموع کارت به کارت‌هاست و این سه اپلیکیشن، پیشران هستند. فکر کنم ۶۰ درصد آن، مربوط به آپ باشد و ۲۵ تا ۳۰ درصد به تاپ و همراه کارت. البته آنچه سردرگمی ایجاد می‌کند، نبود منابع رسمی برای این رتبه‌بندی است.

فرجزاده: با توجه به دیدگاه مجموعه، همزمان با درآمد و سوددهی، توسعه هم وجود داشته و صرفا کسب درآمد نبوده است. به همین دلیل بیش از ۴۵ سرویس مختلف در این اپلیکیشن، در دسترس کاربران است. یکی از مهم‌ترین سرویس‌ها، کارت به کارت است که درآمدی در این حوزه نداریم اما درآمدها از سرویس‌های دیگر در کنار آن، کسب شده است. درصد سهم آپ از کارت به کارت، طبق آمار ما، ۶۵ درصد است. سرویس‌های اپراتوری در رتبه بعدی است.

  • دغدغه‌های موجود در حوزه QRکد

فرجزاده: در زمینه QRکد دو بحث، وجود دارد. یک موضوع دغدغه هم‌پذیرندگی از سوی شرکت‌های PSP است که البته با تعاملات با سایر مجموعه‌ها، تلاش می‌کنیم بدون در اختیار گذاشتن دیتا، هم‌پذیرندگی را جاری کنیم تا هر کاربر با هرکدام از اپلیکیشن‌ها، از طریق QR پرداخت را انجام دهد. موضوع دیگر، تجربه کاربری است. نکته اینجاست که آیا QR، رقیب پوز است یا جایی که پوز نیست، قرار است از QR استفاده کنیم؟ عملا جایی که پوز وجود دارد، تجربه کاربری آن بسیار آسان‌تر از QR است. بعد از سال ۹۷ و ۹۸، به سمت سرویس دایرکت دبیت رفتیم تا پرداخت به طور مستقیم، بدون اینکه کاربر وارد IPG شود، صورت گیرد. در برنامه‌های امسال (۱۴۰۱)، ترکیب QR و پرداخت مستقیم، رونمایی می‌شود.

از ابتدای امسال، سرویس دایرکت دبیت را پشت کیف پول راه‌اندازی کردیم و کاربران می‌توانند کیف پول‌شان را تا یک سقف مشخص شارژ کنند تا پرداخت QRکد راحت‌تر باشد و با اسکن کردن آن، با کیف پول، پرداخت را انجام دهند. در اسنپ‌فود نیز تجربه آن قابل مشاهده است.

دولتخواهی: درباره QR، ما دو سال آن را روی تاکسیرانی‌های تهران و مشهد، راه‌اندازی کردیم و همچنان هم این برنامه وجود دارد. این کار برای فرهنگ‌سازی بوده و تا حالا درآمدی از آن نداشته‌ایم. ما معتقدیم اگر بخواهیم این اکوسیستم را بزرگ‌تر کنیم و ارزش زنجیره را ارتقا دهیم و بین همه دهک‌های درآمدی، یکپارچه‌سازی ایجاد کنیم، باید این فرهنگ‌سازی اتفاق بیفتد. الان پرداخت از طریق QRکد اتفاق می‌افتد و علاوه بر تاپ، این آپدیت را روی ۹۰۰ هزار پذیرنده تجارت الکترونیک هم داریم. مزیتش این است که برای یوزر یک سمت آن، BNPL را برای پرداخت‌های خرد راه‌اندازی کردیم. طبق گزارش مکنزی، BNPL نباید بیش از دوسوم درآمد یوزر باشد. ما ۳ میلیون درنظر گرفته‌ایم و کیف پول را در آپدیت جدید به ۵ میلیون می‌رسانیم.

  • ورود کاشف به اعتباربخشی محصولات بانکی و پرداخت

نجد:. برنامک‌های همراه، شامل برنامک‌هایی است که متقاضیِ اتصال به هاب فناوران مالی هستند. محصولات مبتنی بر وب و زیرساخت، شامل محصولاتی است که از سمت بانک مرکزی برای ارزیابی معرفی می‌شوند. هدف ایجاد آزمایشگاه ارزیابی و اعتباربخشی کاشف، ترسیم تصویر شفاف از وضعیت امنیتی محصولات بانکداری و پرداخت، توسعه و به‌روزرسانی محافظت پروفایل‌ها، ارتقای وضعیت امنیتی محصولات بانکداری با اشتراک‌گذاری تجارب و دانش امن‌سازی محصولات بانکداری است.

در حوزه الزامات امنیتی، نسخه‌ای از پروفایل‌هایی بر اساس استانداردهای دنیا و تجارب همکاران، تهیه و به توسعه‌دهندگان محصولات ابلاغ شده تا آن الزامات را در توسعه محصول رعایت کنند. بعد از ارسال محصول‌شان برای ارزیابی امنیتی، ویژه آن الزامات بررسی می‌شوند. توسعه محصول باید بر اساس این الزامات باشد که به مرور زمان، به‌روزرسانی آن مشخص می‌شود. فکر می‌کنم پارسال، برنامک‌های پرداخت به همه توسعه‌دهندگان محصول ابلاغ شده است.

  • فرایند ارزیابی محصولات بانکی و پرداخت

نجد: توسعه‌دهنده‌های متقاضی اتصال به هاب فناوران مالی، ابتدا باید تاییدیه تست عملکرد را از شرکت شاپرک بگیرند. سپس فهرست آنها برای ارزیابی امنیتی به آزمایشگاه کاشف معرفی می‌شود و خودشان باید درخواست‌شان را به کاشف بفرستند. اگر مدارک کامل و نسخه برنامک، محیط عملیاتی و تست آنها آماده باشد، بر اساس الزامات مطرح‌شده، ارزیابی شروع می‌شود.

بعد از اتمام ارزیابی، دو گزارش تولید می‌کنیم: اول گزارش وضعیت انطباق‌شان با آن الزامات ابلاغ‌شده و دوم گزارش آسیب‌پذیری‌های شناسایی‌شده. سپس جلسات توجیهی با توسعه‌دهندگان برگزار و آسیب‌ها را اعلام می‌کنیم. در مرحله بعد، گزارش برای خودشان و بانک مرکزی ارسال می‌شود. شرکت‌های توسعه‌دهنده طرح اعتبارسنجی مجدد را به ما ارائه می‌دهند که به بانک مرکزی ارسال می‌شود و بر اساس پلن و میزان ریسک آنها، بانک مرکزی درباره توقف یا ادامه سرویس‌ها تصمیم ‌می‌گیرد. بیشتر برنامک‌ها، چون سرویس کارت به کارت را دارند، بالاخره برای ارزیابی به کاشف می‌آیند و کل سرویس‌های هر برنامک، ارزیابی امنیتی می‌شود. بقیه که هاب فناوران ندارند، احتمالا در آینده، خواهند آمد.

  • رگولاتوری سهم پرداخت‌سازها را بدهد

دولتخواهی: ما اپلیکیشن‌های پرداخت که پرداخت‌ساز نامیده می‌شویم، سرویس کارت به کارت را به عنوان تکمیل‌کننده سبد محصولات خودمان درنظر گرفته بودیم تا کامل‌کننده زنجیره ارزش ما باشد اما مطمئنا این نگهداشت سرویس و دلیوری درست آن، هزینه‌هایی برای هر شرکت دارد. بنابراین هم رگولاتوری و هم نهادهای همراه یا ذینفع این مجموعه، باید با ما همراهی کنند تا سهم کارمزدی پرداخت‌ساز به عنوان فین‌تکی که هم مشتری بانک را خوشحال نگه داشته و هم سرویس خوب، لایو و با SLA مناسب ارائه داده، پرداخت شود. چرا پرداخت‌سازها نباید از این تراکنش سهم داشته باشند؟ در نهایت، شاپرک و سایر نهادها در حال تصمیم‌گیری برای سهم درآمدی پرداخت‌سازها هستند. آقای نجد هم اشاره کردند برای یک فین‌تک یا پرداخت‌ساز به منظور اتصال به هاب فناوران، باید یک‌سری تست‌های امنیتی انجام شود که تاپ و آپ، آن را سریع‌تر انجام دادند. با این حال، سرویس امن و ثابت دادن، هزینه دارد و درخواست ما این بود که سهم پرداخت‌سازها به عنوان متولی کارت به کارت، لحاظ شود

  • تمایل ۸۰ درصد کاربران به سوپر اپلیکیشن‌ها

فرج‌زاده: درباره اینکه سایر سرویس‌‌های سوپراپلیکیشن‌ها، اقبال کمتری نسبت به سرویس‌های انحصاری وجود دارد، الزاما این‌طور نیست. مثلا آپ در حوزه سفر با توجه به فعالیت تخصصی سایر شرکت‌ها در این حوزه، با پتانسیل کاربرمحور خود، سهم بسیار خوبی از بازار را دارد. نمی‌توان گفت چون شرکت تخصصی برای این کار وجود دارد، انتخاب کاربران، حتما شرکت تخصصی است، زیرا کاربر با استفاده از آپ، دغدغه نصب سرویس‌های مختلف روی گوشی را ندارد. همچنین هم‌افزایی بین این سرویس‌ها ایجاد می‌شود و در نهایت، به نفع کاربر است. ضمنا در این اپلیکیشن، تجربه کاربری با سرویس‌های شرکت تخصصی آن تفاوت نمی‌کند.

دولتخواهی: طبق گزارش PWC درباره سوپر اپلیکیشن‌ها در دسامبر ۲۰۲۰، اپلیکیشن‌ها به چهار دسته تقسیم می‌شوند: اول سنتی‌ها مانند توییتر و اسپاتیفای. دوم پکیج‌های اپلیکیشنی مانند مایکروسافت. سوم سوپر اپلیکیشن‌ها و چهارم سوپر اپلیکیشنی که علاوه بر برنامه‌های شخص یا نهاد ثالث، برنامه‌های اضافی هم دارد. بر اساس این گزارش، ۸۰ درصد کابران، علاقه‌مندند با یک اپلیکیشن، کارهای خودشان را انجام دهند. ترند ما در تاپ این است که اگر یوزر از سه سرویس بیشتر استفاده کند، کاربری است که به سوپر اپلیکیشن ما، متعهد شده و روند این اتفاق، رو به رشد است.

با استناد به گزارش مکنزی، سوپر اپلیکیشن‌ها، یک پله بالاتر از نئوبانک‌ها هستند. چرا سوپر اپلیکیشن تاپ را نئوبانک ندانیم؟ واقعا تفاوتی با بانک‌ها ندارد. ما یک موبایل‌بانک پارسیان در کنار سوپر اپلیکیشن تاپ داریم و مشتری از طریق آن می‌تواند احراز هویت شده و برای بانک پارسیان، تعریف مشتری شود. سوپر اپلیکیشن‌ها، همچنان روند رو به رشد دارند.

فرج‌زاده: کل سرویس‌هایی که یک نئوبانک، با سرویس‌‌های فعلی اپلیکیشن آپ، تفاوت دارد. این راه برای اپلیکیشن آپ، سایر اپلیکیشن‌های پرداخت و سوپر اپلیکیشن‌ها، باز است تا با تجربه کاربری بهتر، به مشتریان خدمات بدهند و به سمت نئوبانک پیش بروند. اگر قرار باشد اپلیکیشن آپ به عنوان یک اپلیکیشن پرداخت، این خدمات را بدهد، با اینکه یک بانک در داخل خودش مجموعه‌ای ایجاد کند، مطمئنا تعریف نئوبانک به اپلیکیشن آپ، نزدیک‌تر است. در مجموع، ما تلاش می‌کنیم کیک را بزرگ‌تر کنیم تا هرکدام از بازیگران به تبع این همکاری، از سهم بیشتری برخوردار شوند. هرچند به خودمان سوپر اپلیکیشن می‌گوییم اما کُر پرداخت داریم و سعی می‌کنیم سرویس‌هایی که اضافه می‌شود، کاربرمحور باشد و خدمات با هزینه کمتر به کاربر ارائه شود.

 

پادکست : رادیو عصر پرداخت

مدیرمسوول:  عبداله افتاده

مهمانان:  کسری دولت‌خواهی، رئیس هیئت مدیره سوپر اپلیکیشن تاپ، آرمان فرج­زاده، قائم‌­مقام مدیرعامل شرکت آسان‌­ساز نگین

موسیقی : معین صالحی

اسپانسر : شرکت توسعه خدمات الکترونیکی آدونیس

مشروح این خبر را در ادامه بخوانید

 

سوپر اپلیکیشن‌ها، یک پله بالاتر از نئوبانک‌ها هستند

تجارت الکترونیکی دارای حوزه‌های کاربردی مختلفی است که یکی از آنها در حوزه مالی و پرداخت الکترونیکی است و به یکی از کانال‌های اصلی انجام فعالیت‌های مالی تبدیل شده است. تجارت الکترونیکی تلفن همراه، نه تنها امکان خرید مستقیم در اینترنت را فراهم می‌کند، بلکه کانال‌های جدید فروش و بازاریابی را نیز به وجود می‌آورد. این نوع پرداخت، به دلیل راحتی استفاده، دستیابی همگانی و سریع به گوشی‌های تلفن همراه و استفاده دائمی افراد از آنها، مورد توجه است. از زمانی که نقش پول نقد یعنی اسکناس و سکه‌، کمرنگ و کمرنگ‌تر شد، تلفن‌های همراه از پیش‌شرط‌های تجارت سیار محسوب شدند. از بین رفتن مراجعات حضوری و سهولت در امر پرداخت و غیره، موجب گرایش روزافزون موبایل در تبادلات مالی روزمره شد.

امروزه تقریبا غیرممکن است در گوشی افراد، اپلیکیشن‌های پرداخت برای انتقال پول را پیدا نکنید. این اپلیکیشنن‌ها، رفته‌رفته از یک برنامه ارائه سرویس‌های محدود فراتر رفته‌اند و خدمات بیشتری مانند خرید بلیت، بیمه‌نامه، پرداخت‌های سازمانی و عوارض را نیز ارائه می‌دهند اما اینکه با توجه به هزینه‌های این حوزه و مشخص نبودن وضعیت کارمزدی، ابهاماتی در خصوص سوددهی این برنامک‌ها وجود دارد و اینکه چرا برخی سرویس‌های جذاب مانند ان‌اف‌سی (NFC)، پرداخت با QRکد و بعضی سرویس‌های دیگر که  قطعا می‌توانست در کاهش هزینه‌های صنعت پرداخت کشور، کمک‌کننده باشد، رایج نشدند، موضوعات مهمی هستند.

از این‌رو، در یکصد و نهمین میزگرد آنلاین از سلسله نشست‌های تخصصی بانکداری و اقتصاد دیجیتال که با موضوع «اپلیکیشن‌های پرداخت؛ درآمد، هزینه، فایده و امنیت»، با حضور کسری دولتخواهی، رئیس هیئت مدیره سوپر اپلیکیشن تاپ، آرمان فرج‌زاده، قائم‌مقام مدیرعامل شرکت آسان‌ساز نگین و مهمان روی خط، ابراهیم نجد، مدیر آزمایشگاه ارزیابی و اعتباربخشی کاشف برگزار شد، موضوعات مربوط به اپلیکیشن‌های پرداخت، موردبحث و تبادل‌نظر قرار گرفت. آنچه پیش‌روی شماست، مشروح این گفت‌وگوست. حامی این میزگرد، شرکت توسعه خدمات الکترونیکی آدونیس است.

 

  • آقای دولتخواهی! به عنوان اولین سوال، لطفا ارزیابیتان را از وضعیت موجود کسبوکاری اپلیکیشنهای پرداخت از جمله رتبه اپلیکیشنها، میزان دانلود آنها، جذابیت سرویسها و نظایر آن بفرمایید.

دولتخواهی: در هفت سالی که اپلیکیشن تاپ راه‌اندازی شده و به این نقطه رسیده، فراز و نشیب‌های زیادی را سپری کردیم. دکتر ساکیانی به عنوان مدیر مجموعه، تمام وقت خود را صرف مجموعه می‌کنند که قابل تقدیر است. بیزینس یا مدل درآمدی هرکدام از اپلیکیشن‌ها، خصوصا اپلیکیشن‌های پرداخت در کشور، به طورسنتی، B2B2C است. با این فرض، بسیاری از بیزینس‌مدل‌ها را توسعه دادیم و به این نقطه رسیدیم. در حال حاضر، ۴۱ سرویس لایو و ۵ لاین محصول داریم. در هر لاین محصول با بیزینسی در ارتباط هستیم که یکی از آنها، حوزه پرداخت است و مابقی در حوزه خودرو، بورس، بانک و بیمه، گردشگری و سلامت است. از آنجا که با بیزینس دیگری در ارتباط هستیم، طبیعتا نحوه سرویس‌دهی و درآمد از این موارد، تاثیرگذار است و تاثیرات جانبی مختلفی دارد. یکی از ریسک‌های ما، همین موضوع است. دیدگاه مجموعه، توسعه محصول است و به همین دلیل، لاین‌های ما متفاوت‌تر شده است. ما معتقدیم باید محصول‌مان را هم جدید و به‌روز کنیم و هم اینکه در بازار نفوذ داشته باشیم. ما با این دو استراتژی و معیار پیش رفتیم و متنوع‌سازی را روی این حوزه انجام دادیم. متنوع‌سازی، ریسک‌های زیادی دارد زیرا با سرویس‌پروایدرهای متعدد در ارتباط هستیم که زیرساخت‌های خاص خود را نیاز دارد. از همه مهم‌تر، مذاکره درباره درآمد و حاشیه سود درآمدهاست. مزیت کار ما این است که در این بازار می‌توانیم خدمات متنوعی ارائه دهیم در حالی که بسیاری این کار را به صورت تک‌اپلیکیشن انجام می‌دهند. همان‌طور که دیروز در همایش فیناپ، درباره BNPL صحبت شده بود، یکپارچه کردن این سرویس‌ها و تشخیص برن‌پوینت‌هایی که برای آنها اتفاق می‌افتد، این اکوسیستم را با جنس دیدگاه سرمایه‌گذاری رشد می‌دهد. ما در این زمینه، فیدبک و نتیجه خوبی گرفتیم. با توجه به کاربرانی که از این اپلیکیشن استفاده می‌کنند، به واسطه فیدبک دریافت‌شده و خدمات ارائه‌شده، به نقطه ثابتی رسیده‌ایم. البته یک‌سری ریسک‌ها و هزینه‌هایی وجود دارد که در ادامه میزگرد، درباره آن صحبت خواهم کرد.

  • درباره رتبه اپلیکیشنها صحبت نکردید. الان از نظر میزان دانلود، آپ، رتبه اول را دارد، سپس همراهکارت و تاپ. درست است؟

دولتخواهی: استدلال‌های متنوعی در این خصوص وجود دارد. اگر از نظر یوزر فعال، رتبه‌بندی انجام دهیم، آپ بالاتر است اما بین تاپ و همراه‌کارت، مرجع‌های رتبه‌بندی مختلف وجود دارد. درباره رتبه دقیق اجازه بدهید، دوستان کارشناس نظر بدهند. ما بعضی سرویس‌های بانک‌ها و کارت به کارت را از هاب نمی‌گیریم، میزان کارت به کارتی که از روی این سه اپلیکیشن انجام می‌شود، ۸۵ درصد مجموع کارت به کارت‌هاست و این سه اپلیکیشن، پیشران این قضیه هستند.

  • اگر میزان تقسیمبندی درصدی آن را هم بفرمایید، ممنون میشوم. البته آپ، چون زودتر از بقیه شروع کرد، فاصله معناداری گرفت و بقیه نتوانستند به آن برسند.

دولتخواهی: بنده از منابع غیررسمی عرض کردم. فکر کنم ۶۰ درصد آن، مربوط به آپ باشد و ۲۵ تا ۳۰ درصد به دو مجموعه تاپ و همراه‌کارت اختصاص دارد.

  • همانطور که عرض کردم همراهکارت و تاپ، فاصله کمی دارند. البته موضوع کاربر فعال هم قابل مناقشه است. تعریف اینکه چگونه کاربر یک اپلیکیشن، فعال محسوب میشود، ماجرای خاص خود را دارد.

دولتخواهی: دقیقا این موضوع مهم است. اینکه کاربر فعال از نظر مرجع رتبه‌بندی، چه کسی است و اینکه چه نرخ بازگشتی برای هر یوزر درنظر گرفته شده، قابل‌توجه است. آنچه سردرگمی ایجاد می‌کند، این است که منابع رسمی برای این رتبه‌بندی وجود ندارد و مرجع ما، دانلود از طریق گوگل‌پلی، کافه‌ بازار و سایر پلی‌استورهاست. اعداد و ارقام، چندان رسمی نیستند.

  • آیا سودده هستید یا خیر؟ البته چون در بورس حضور دارید، آمار مشخص است اما از زبان خودتان بشنویم، بهتر است.

دولتخواهی: ما شرکت تجارت الکترونیک پارسیان را داریم که در رأس مجموعه و PSP ماست که با نماد «رتاپ» در بورس حضور دارد و سودده است و شرکت تابان آتی‌پرداز که بیزینس اپلیکیشن را دارد، نیز سودده است. دو سال است که ما به سوددهی رسیده‌ایم.

  • با توجه به وضعیت کارمزدها، نگران سوددهی بودم. هرچند هزینهها در حوزه اپلیکیشن با سایر حوزهها مانند کارتخوان اصلا قابل قیاس نیست و بهگونهای مانند سرویس IPG است اما آنجا هم هزینههایی دارد. تصورم این بود شاید با مدل درآمدی موجود، سودده نباشد و در نقطه سربهسر قرار داشته باشد.

دولتخواهی: یکی از دلایل آن توسعه پرولاین‌های محصول ماست. ما به یک لاین محصول اکتفا نکردیم. از همه مهم‌تر، یکپارچه‌سازی محصولات و سرویس‌های ماست. ما پورتفوی ارزشمند و سوددهی را برای یک یوزر ایجاد کردیم که آمار دقیق آن را عرض خواهم کرد.

  • آقای فرجزاده! نظر جنابعالی را درباره سوال اول مطرحشده میشنویم. وضعیت شما در آپ، چگونه است؟ و وضعیت بازار را چگونه ارزیابی میکنید؟

فرجزاده: به طور کلی در آپ، سوددهی وجود دارد اما با توجه به دیدگاه مجموعه، بحث توسعه، مطرح بوده و همزمان با درآمدها، توسعه هم وجود داشته و دیدگاه، صرفا کسب درآمد و سوددهی نبوده است. به همین دلیل سرویس‌ها و لاین‌های جدید در آپ گسترش پیدا کرده و بیش از ۴۵ سرویس مختلف در این اپلیکیشن، در دسترس کاربران است. یکی از مهم‌ترین سرویس‌ها، کارت به کارت است که درآمدی در این حوزه نداریم اما درآمدها از سرویس‌های دیگر در کنار این سرویس، کسب شده است. درصد سهم آپ در حوزه کارت به کارت، طبق آمار ما، ۶۵ درصد است.

  • بعد از کارت به کارت، احتمالا سهم فروش شارژ است. درست است؟

فرجزاده: بله. سرویس‌های اپراتوری در رتبه بعدی است.

  • در مسیر توسعه شبکه پرداخت، به نقطهای رسیده‌‌ایم که دستگاههای کارتخوان به ۹ میلیون دستگاه رسیده که ۷ میلیون آن، فعال محسوب میشود. معلوم نیست چرا پول بیزبان را در این دستگاههای کارتخوان خرج میکنیم، در حالی که میتوانستیم با استفاده فناوریهای جدید، که اپلیکیشنهای پرداخت هم جزئی از آن هستند، راحتتر کار را پیش ببریم تا هزینهها را در مسیر توسعه و جایگزینی سرویسهای کارتخوان به کار بگیریم. معلوم نیست چه ماجرای جذابی پشت این قضیه وجود دارد که دوستان، حاضر نیستند دست از سر این دستگاههای فیزیکی بردارند. قبلا بحث پرداخت از طریق QRکد مطرح شده بود که آپ به عنوان لیدر و اولین اپلیکیشن در نمایشگاه کتاب چند سال پیش، سرویس «تلهپرداز» را رونمایی کرد.

فرجزاده: در سال ۹۴ یا ۹۵ اولین ورژن تله‌پرداز را داشتیم  اما استفاده از آن در نمایشگاه کتاب، در سال ۹۶ یا ۹۷ بود.

  • اتفاقا تجربه بدی نبود و مشکلی از بابت تراکنش اتفاق نیفتاد. سایر PSPها هم به سمت این ماجرا آمدند و کمپین جذابی هم توسط تاپ طراحی شد که بسیار سروصدا کرد. فکر کنم تاپ نام آن را «کدپرداز» گذاشت. کار به مرحلهای رسید که همه PSPها، خصوصا با شیوع کرونا، در حال توافق بودند که QRکد، جایگزین کارت به کارت شود اما مدیران PSP گفتند اگر قرار باشد روی درگاههای همدیگر، با QRکد تراکنش بزنیم، دیتای مشتریان ارزشمند ما مشخص میشود، به تدریج این دیتا، توسط سایر PSPها قابل شناسایی است و مشتریان از دست میروند و بنابراین این حوزه، به اغما رفت. همچنین بحث کیف پول و پرداخت غیرتماسی یا تپنگو که از طریق NFC امکانپذیر بود و تستهای آن انجام شده بود، در اپلیکیشنهای پرداخت مطرح شد اما معلوم نیست چرا این سه حوزه یعنی QRکد، کیف پول و تپنگو، به سرانجام نمیرسد، در حالی که از نظر زیرساختی، آمادگی آن وجود دارد. نظر جنابعالی در این زمینه چیست؟

فرجزاده: در زمینه QRکد دو بحث، وجود دارد. دغدغه هم‌پذیرندگی، از سوی شرکت‌های PSP، کاملا معتبر است که البته راه‌حل‌هایی هم در این زمینه مطرح شده و با تعاملات با سایر مجموعه‌ها، به این سمت حرکت می‌کنیم تا بدون در اختیار گذاشتن دیتا، هم‌پذیرندگی را جاری کنیم و هر کاربر بتواند با هرکدام از اپلیکیشن‌ها، از طریق QR پرداخت را انجام دهد. به طور کلی، بحث QR، یک مشکل اساسی در تجربیات ما داشت و آن هم، تجربه کاربری بود. نکته اینجاست که آیا QR، رقیب پوز است یا جایی که پوز نیست، قرار است از QR استفاده کنیم. عملا جایی که پوز است، تجربه کاربری آن، دادن کارت به دست فروشنده، کشیدن کارت، پرسیدن رمز و گفتن چهار رقم به فروشنده، بسیار آسان‌تر از آن است که اپلیکیشن را بیاوریم، دوربین را داخل اپلیکیشن و سرویس فعال کنیم، پرداخت را انجام دهیم و بعد از آن وارد درگاه IPG شویم تا رمز پویا ارسال و پرداخت، انجام شود. اصولا ما باید بتوانیم تجربه بهتری به کاربر بدهیم. بعد از سال ۹۷ و ۹۸، به سمت سرویس دایرکت دبیت رفتیم تا پرداخت به طور مستقیم و بدون اینکه کاربر وارد IPG شود، صورت گیرد. در برنامه‌های امسال (۱۴۰۱)، ترکیب QR و پرداخت مستقیم، رونمایی می‌شود.

  • درست است. تجربه کاربری استفاده از QRکد، مسیر را سخت میکند، خصوصا در مراکز خرید، ترهبار و مانند آن که صف وجود دارد. این فرایندی که تشریح کردید، موجب شد مردم از آن استفاده نکنند. پس قرار است مسیر این حوزه تغییر کند؟

فرجزاده: ما از ابتدای امسال، سرویس دایرکت دبیت را پشت کیف پول راه‌اندازی کردیم و کاربران می‌توانند کیف پول‌شان را تا یک سقف مشخص شارژ کنند تا پرداخت QRکد راحت‌تر باشد و با اسکن کردن آن، با کیف پول، پرداخت را انجام دهند. سرویس دایرکت دبیت از اواسط پارسال راه‌اندازی شد و داخل آن کیف پول آپ قرار دارد. همچنین در اسنپ‌فود، تجربه آن قابل مشاهده است و کاربر بدون اینکه وارد درگاه شود، پرداخت حساب وی تنها با زدن یک دکمه انجام می‌شود.

  • پس عملا این مجوز را از کاربر میگیرید که تا یک سقف مشخص در روز یا ماه، بدون رمز و این ماجراها، در خرید مستقیما از حساب وی برداشت شود.

 فرجزاده: برای پرداخت خاص است. به طور کلی، کاربر باید برای هر پرداخت‌، مثلا اسنپ‌فود، اجازه دهد از حسابش برداشت شود.

  • در حوزه فروشگاههای سطح شهر هم این سرویس امکانپذیر است؟

فرجزاده: در آنجا به تله‌پرداز اجازه می‌دهد که این مسیر اتفاق بیفتد و از آنجا پول به حساب مرچند منتقل می‌شود.

  • در اینجا باید عرض کنم ما علاوه بر آپ و تاپ، از همراهکارت هم برای این برنامه دعوت کردیم تا سه لیدر بازار در حوزه کارت به کارت، حضور داشته باشند اما دوستان، درگیر همایش فیناپ در روز گذشته بودند. البته نمیدانم چرا سعادت نداشتیم در خدمت سایر مدیران این مجموعه باشیم! به هرحال ارتباط فردا و همراهکارت، مجموعه بزرگی هستند. کاش نماینده این دوستان هم در برنامه حضور داشتند تا دیتای بهتری دریافت میکردیم. جناب فرجزاده! شنیدهام قرار است همراهی سه اپلیکیشن اول (آپ، تاپ و همراهکارت) درخصوص همپذیرندگی و خواندن QRکد همدیگر، بدون نام، در این سرویس فعال شود. درست است؟

فرجزاده: بله. تفاهم اولیه صورت گرفته اما سازوکار آن هنوز پیاده‌سازی نشده است. به طور کلی، کاربر، فارغ از اینکه QR مربوط به کدام شرکت باشد، با اپلیکیشن هرکدام از این شرکت‌ها، می‌تواند QR را بخواند و QR برای مقصدی که آن را ثبت کرده، از طریق اپلیکیشنِ مبدا ارسال می‌شود. در مبدا، پرداخت صورت می‌گیرد و در مقصد اعلام می‌شود پرداخت، انجام شده است. در این رابطه، اطلاعاتی بین PSPها و اپلیکیشن‌ها ردوبدل نمی‌شود و نگرانی آنها بابت افشای اطلاعات پذیرندگان مرتفع می‌شود.

  • امیدوارم این سرویس جذاب را راهاندازی کنید تا این تعداد کارتهای متعدد بانکی را کنار بگذاریم. البته بانک مرکزی، مدتهاست سرویس حذف کارت را در برنامه خود دارد اما هنوز اتفاقی نیفتاده است. آقای دولتخواهی! در حوزه رگولاتوری این سرویس، در جریان این اتفاق هستید؟

دولتخواهی: بله.

  • پس بحث رگولاتوری کارمزد را در همینجا مطرح میکنیم. فکر نمیکنم رگولاتور در این حوزه، مشکلی داشته باشد. آیا استعلام گرفتهاید که بعدا مسیر، دچار مسئله نشود؟

دولتخواهی: تا آنجا که اطلاع دارم، هنوز موضوعی مبنی بر اینکه کارمزد خاصی لحاظ شده باشد یا محدودیت خاصی وجود داشته باشد، مطرح نیست. درباره اقدامات اپلیکیشن پرداخت باید عرض کنم لیدرهای بازار می‌توانند فرهنگ‌ساز بسیاری ازپرداخت‌ها باشند و بسیاری پرداخت‌ها به راحتی قابل انجام است، کمااینکه تا الان هم همین‌طور بوده است. در واقع، یک زنجیره ارزش وجود دارد که ما بر مدار آن در حال حرکت و هر روز در حال توسعه آن هستیم تا یوزر بتواند هم تجربه متفاوت‌تری دریافت کند و هم از نظر احساس نیاز، به این سمت برود. درباره QR، ما دو سال آن را روی تاکسیرانی‌های تهران و مشهد، راه‌اندازی کردیم و همچنان هم این برنامه وجود دارد. این کار به عنوان فرهنگ‌سازی بوده و تا حالا درآمدی از این حوزه نداشته‌ایم. ما معتقدیم اگر بخواهیم این اکوسیستم را بزرگ‌تر کنیم و ارزش زنجیره را ارتقا دهیم و بین همه دهک‌های درآمدی، یکپارچه‌سازی ایجاد کنیم، باید این فرهنگ‌سازی اتفاق بیفتد. پرداخت از طریق QRکد اتفاق می‌افتد و علاوه بر تاپ، این آپدیت را روی ۹۰۰ هزار پذیرنده تجارت الکترونیک هم داریم. مزیتش این است که برای یوزر یک سمت آن، BNPL را راه‌اندازی کردیم و می‌توانند از این خدمات استفاده کنند. در کنار آن سرویس ویژه ارزش افزوده‌ مانند ؟؟؟؟ دبیت وجود دارد که یک ترند جهانی است و سوپر اپلیکیشن‌ها با این دو ترند گره خورده‌اند. این اتفاق رخ خواهد داد و ما برای توسعه هرچه زودتر کسب‌وکار، باید این خدمات را ارائه دهیم. این خدمات، در تاپ وجود دارد و این اتفاقات، لازمه توسعه است و در حال انجام آن هستیم.

  • پس شما هم علاوه بر دایرکت دبیت یا برداشت مستقیم از حساب، به سمت BNPL حرکت کردهاید.

دولتخواهی: ما دو قسمت داریم و BNPL را برای پرداخت‌های خرد درنظر گرفتیم و عدد آن را هم خرد لحاظ کردیم تا یک یوزر بر اساس درآمد ماهانه پیش برود. طبق گزارش ما، میانگین درآمد ماهانه ۱۰ میلیون تومان در ایران است. طبق گزارش مکنزی، BNPL نباید بیش از دوسوم درآمد یوزر باشد. ما ۳ میلیون درنظر گرفته‌ایم و کیف پول را در آپدیت جدید به ۵ میلیون می‌رسانیم. همچنین این BNPL، قسمتی از حوزه پرداخت ما را پوشش می‌دهد. در کنار این اتفاقات، یک‌سری اعتبار در بخش توریسم با فرهنگ ایم پاورینگ بود تا این فرهنگ را هم در حوزه پرداخت لحاظ کنیم. ما زیرمجموعه گروه پارسیان هستیم و حمایت بانک پارسیان، همیشه پشت این قضیه هست. ما الان در حوزه گردشگری، بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد اعتبار گذاشته‌ایم و اعتبار ۳۰ میلیونی به افراد در حوزه توریسم داخلی و خارجی ارائه می‌شود. دلیل اصلی این اقدام، این است که استراتژی ما برای محل درآمد یا تمرکز، کارت به کارت یا خدمات اپراتوری بوده و لاین‌های متفاوتی ایجاد کردیم. همچنین به سرویس کارت به کارت، با نگرش جذب و نگهداشت یوزر نگاه کردیم و سبد محصول را بدون هیچ درآمدی کامل کرده و به این نقطه رسیدیم. بعد از آن، سعی‌مان بر این بوده یوزر را با فعال کردن یک‌سری از محصولاتی که وفاداری وی را به ارمغان بیاورد و جذاب باشد، همراه کنیم. یکی از حوزه‌ها گردشگری و BNPL است. برنامه ما این است که هرچه زودتر به ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار کاربر BNPL برسیم. در گردشگری هم هرچند ۱۰۰۰ میلیارد، سهم کوچکی از اقتصاد کشور است اما به عنوان یکی از پیشروان حوزه پرداخت، در این زمینه فعالیت می‌کنیم.

  • در حوزه BNPL و گردشگری، اعتبارسنجی هم انجام میدهید. درست است؟ منبع دیتا، مشترکان خودتان هستند یا شرکت اعتبارسنجی ایرانیان یا خود بانک پارسیان؟

دولتخواهی: ما دو دیدگاه داریم. در حال حاضر، BNPL ما سازمانی است و یوزرهای ما کسانی هستند‌ که معرف آنها شرکت‌هایی هستند که با آنها قرارداد می‌بندیم. اعتبارسنجی توسط خود شرکت‌ها انجام می‌شود و ما هم اعتبارسنجی هر کاربر را انجام می‌دهیم. البته دیروز که خدمت آقای محرمیان بودیم، درخواست کردیم مجموعه‌ای از BNPLها که دور همدیگر جمع شده‌اند، یک‌سری دیتا را به سمت اعتبارسنجی ایرانیان ارسال کنند تا در اعتبار اشخاص، این موضوع مشخص شود؛ یعنی اعتبار اشخاصی که در پرداخت و بازپرداخت‌شان دچار تعلل یا تاخیر هستند، بر روی اعتبارسنجی‌شان تاثیرگذار باشد تا هم رسمیت BNPL بیشتر شود و هم ما راحت‌تر می‌توانیم به صورت B2C کار کنیم. در گردشگری هم B2B2C کار می‌کنیم.

  • درباره اینکه رگولاتور باید مسیر را باز کند، به نظرم اگر رگولاتور ورود نکرد، خودتان به عنوان کسبوکارهای فعال این کار را انجام دهید. شهروندان میتوانند از همه کسانی که سرویس BNPL میدهند یا در حوزه لندتک کار میکنند، با دادن چک و سفته، اعتبار بگیرند و خودشان را مقروض کنند اما اینکه توان پرداخت داشته باشند یا خیر و اینکه چقدر نکول اتفاق بیفتد، گرفتاریهایی برای کسبوکارهای فعال در این حوزه ایجاد میکند. اگر به عنوان شرکتهای فعال در این حوزه، دیتا را با همدیگر اشتراکگذاری نکنید، قطعا برای صنعت، آسیبپذیر خواهد بود. بهتر است این دیتا، جایی متمرکز شود و رگولاتور ورود کند و آن را به صورت بدون نام در اختیار قرار دهد، زیرا در کسبوکار این رقابت وجود ندارد و نباید باعث شود دیتا از یک سمت به سمت دیگر برود. البته آن نقطه قرمزی که دیروز آقای محرمیان در ماجرای قرار دادن سقف برای کارمزد مشخص کرد، نکته درستی است. ما نباید به سمتی برویم که به جای کمک به دهکهای پایین جامعه، به سمتی برویم که از شرایط بد آنها، برای کسب درآمد سوءاستفاده کنیم.

دولتخواهی: این نرخ، بسیار تاثیرگذار است. البته بستگی به استراتژی BNPLها دارد. در تاپ، ما حداکثر سه ماه مهلت برای تسویه قرار داده‌ایم. بقیه ممکن است مهلت یک‌ماهه برای تسویه قرار داده باشند. ما ماهانه دو درصد درنظر گرفتیم اما اعداد و ارقام متفاوتی شنیده‌ام که اصلا برای دهک‌های پایین جامعه، کمک‌کننده نیست. البته نقاطی که مدنظر است این شبکه در آنجا باز شود نباید منوط به یک‌سری فروشگاه‌ها در زمینه خرید کالای لوکس باشد، زیرا با این کار، مصرف‌گرایی را در شبکه BNPL راه‌اندازی می‌کنیم و این امر، برخلاف مرتفع کردن نیازهای اساسی است. مثلا ممکن است یک شخص، گوشی موبایل خوبی داشته باشد اما از نظر مایحتاج، دچار مشکل باشد! بنابراین بهتر است این اکوسیستم بزرگ‌تر شود. دیروز هم با شرکت‌ها به نتیجه خوبی رسیدیم؛ همان‌طور که بین اپلیکیشن‌های پرداخت، ما با آسان پرداخت و همراه‌کارت، همکاری‌های مشترک خوبی مانند هم‌پذیرندگی و سایر موضوعات داریم. وقتی رگولاتور به جایی ورود نکرده یا با تاخیر و کندی وارد می‌شود، بهتر است فعالان این بیزینس، به یک فرهنگ مشترک برسند و با یک الگوی کسب‌وکاری خوب، آن را به سمت رگولاتور سوق دهند. فکر می‌کنم سرویس کارت به کارت در اپلیکیشن‌های پرداخت، نیز از این جنس اتفاقات بوده که به نتیجه خوبی می‌رسد.

  • در حوزه BNPL یا پرداختهای اعتباری در وجه خرد، استفادهکنندگان، دهکهای پایین جامعه و فقرا نیستند بلکه اقشار متوسط رو به پایین هستند. همانطور که اشاره کردید اگر قرار باشد مصرفگرایی را اضافه کنیم، نه به نفع مصرفکننده است نه به نفع شرکتها. در حوزه کارمزدی، نباید اینطور باشد که اگر شرکت فعال در این حوزه بلد نیست پول ارزانقیمت فراهم کند و مثلا ۴۰ درصد برای آن شرکت تمام میشود، ورود کند. قاعدتا بانکها تا ۲۰ درصد و لیزینگها تا ۲۵ درصد میتوانند سود بگیرند و اگر از لیزینگ، پول تهیه شود و به دست لندتکها برسد، ۵ درصد هم آنها سود بگیرند، ۳۰ درصد میشود یا نهایتا به ۴۰ درصد میرسد در حالی که الان متاسفانه تا ۵۵ درصد هم سود دریافت میشود! کاش بازار در این زمینه خودش را تنظیم میکرد تا نیاز به ورود رگولاتور نباشد. خبر خوب آقای محرمیان، گذاشتن سقف برای حمایت از مصرفکننده است که ما هم از آن حمایت میکنیم زیرا متاسفانه در این مسیر، شرکتهای فعال صرفا به دنبال سود خودشان هستند و به فکر مصرفکننده نهایی و آینده بازار نیستند.

فرجزاده: درباره سرویس BNPL آپ باید عرض کنم ما کارمزدی دریافت نمی‌کنیم؛ یعنی کاربر تا یک ماه بدون کارمزد می‌تواند از خدمات استفاده کند تا پنجمین روز ماه بعد.

  • پس اگر از یک ماه، عبور کند، کارمزد به آن تعق میگیرد؟

فرجزاده: بله.

یعنی همان کاری که اسنپ انجام میدهد؟

فرجزاده: بله. البته قبل از اسنپ بود. در خارج از کشور هم روال، همین‌طور است.

  • مدل درستی است. البته اولین بار اپراتورهای همراه اول، مشتریان خود را ارزیابی کردند. آنها زمانی را برای تماسهای سرویسهای اضطراری لحاظ کردند تا مشترکان بتوانند دقایقی را با میزانی از اعتبار، صحبت و بعد از آن، شارژ کنند و مسیر مکالمه و سرویس گرفتن را ادامه دهند.

دولتخواهی: قضیه از همین قرار است. فقط چون ما دهک‌های پایین را لحاظ می‌کنیم، معمولا تسویه آن تا پنجم هر ماه است اما ممکن است یوزر با یک یا دو ماه تاخیر، پرداخت را انجام دهد. به همین دلیل، ما برای بازگشت پول، مهلت سه ماهه قرار دادیم که ماه دوم و سوم، نرخ آن دو درصد است و اگر نتوانند تسویه کنند، مراحل سازمانی دنبال می‌شود و ۵۰ هزار تومان برای فعال شدن مجدد کیف پول دریافت می‌کنیم.

  • در مدل شما، چون فرد معرف از چند شرکت و تضمینکننده فرد نیز خود شرکت است، شبیه مساعده است؛ مانند کاری که بانکینو با مشتریان خود انجام میدهد و حقوق و پرداخت مشتریان شرکتی در قالب بانک خاورمیانه انجام میشود. با این شرایط، هرکدام از کارمندان بر اساس سقف توافقشده با بانک، در هر زمان، در طول ماه، درخواست اعتبار میکنند اما در اولین زمان پرداخت حقوق، با یک کارمزد تفاهمشده، مساعده را تسویه حساب مینمایند.

دولتخواهی: البته دیروز در همایش فیناپ، بحث زیادی درباره تفاوت بین BNPL و مساعده مطرح شد. چون اعتبارسنجی شبکه کامل نیست و به خوبی اتفاق نمی‌افتد و بسیاری از یوزرها، دیتای خوبی به رگولاتور نمی‌دهند، کار ما به صورت سازمانی بوده اما حوزه B2C هم مشکلی ندارد. فقط تمهیداتی در حال انجام است تا هم در قسمت BNPL اصلی و هم قسمت PLCC در حوزه توریسم، این اتفاق بیفتد و بتوانیم دهک‌های پایین‌تر‌ را پوشش دهیم تا به بخشی از زندگی آنها کمک کنیم.

  • اقدام مفیدی است. متاسفانه کاربر برای گرفتن وام از بانکهای کشور، تجربه بسیار بدی داشته است. در همایش دیروز فیناپ، شرکت ایلیا هم گزارشی منتشر کرد. بد نیست دوستان فعال بانکی به سایت ایلیا مراجعه کنند. آنقدر شرایط، سخت بوده که مردم هم به سمت وام نمیروند. تعدادی هم حرفهای هستند که همیشه خودشان را به بانکها مقروض میکنند و البته روش آن را هم بلدند و مشکل ضامن و… ندارند. هر روز یک بانک را تسویه میکنند و بانک بعدی، بدهکار میشوند و با این روش، پیشرفت کردهاند و در حوزه اقتصادی جلو رفتهاند. البته روش بدی هم نیست، چون هم بانک، سود میبرد و هم مشتری. قبل از ادامه میزگرد عرض کنم از هفته آینده، با همراهی تلویزیون اینترنتی آیو، برنامه به صورت تصویری خواهد بود. البته سعی میکنیم میزگرد در کست باکس هم به صورت صوتی پخش شود. در این قسمت از برنامه، در خدمت آقای ابراهیم نجد، مدیر آزمایشگاه ارزیابی و اعتبارسنجی شرکت کاشف در حوزه امنیت که زیرمجموعه بانک مرکزی و شرکت ملی انفورماتیک است، هستیم. جناب نجد! چند وقت پیش، خبری منتشر شد مبنی بر اینکه قرار است آزمایشگاه مرجع ارزیابی و اعتباربخشی محصولات بانکداری و پرداخت الکترونیک راه‌‌اندازی شود که سه حوزه را شامل میشود. این سه حوزه عبارتند از: برنامکهای پرداخت، محصولات مبتنی بر وب و شبکه، سرویسهای زیرساختی. لطفا بفرمایید کاشف قرار است در این حوزه، چه اقداماتی انجام دهد؟ چگونه ورود میکند؟ و چه بخشهایی را زیرنظر قرار میدهد؟

نجد: حوزه‌های سه‌گانه مواردی است که اشاره کردید. برنامک‌های همراه، شامل برنامک‌هایی است که متقاضیِ اتصال به هاب فناوران مالی هستند. محصولات مبتنی بر وب و زیرساخت، شامل محصولاتی است که از سمت بانک مرکزی برای ارزیابی معرفی می‌شوند. با توجه به اینکه دوستان این میزگرد، بیشتر در حوزه برنامک‌های پرداخت هستند، تمرکزمان را بر این قسمت قرار می‌دهیم. یکی از اهداف آزمایشگاه این بود که تصویر شفاف از وضعیت امنیتی محصولات بانکداری و پرداخت الکترونیک در کشور، توسعه و به‌روزرسانی محافظت پروفایل‌ها داشته باشد و به ارتقای وضعیت امنیتی محصولات بانکداری با اشتراک‌گذاری تجارب و دانش امن‌سازی محصولات بانکداری، که از محصولات مختلف به دست می‌آید، کمک کنیم. آزمایشگاه، بر اساس این اهداف، فعالیت خود را شروع کرد.

  • ظاهرا صحبت از این بود که ارزیابی امنیتی محصول کهربامند شبکه بانکی، بر پایه استاندارد EMV را انجام دهید. آیا این طرح به جایی رسید؟

نجد: بله. یک‌سری محصولات EMV base یا کهربامند هستند. محصولاتی که در این حوزه توسعه پیدا می‌کنند و تعدادی از تولیدکنندگان روی آن کار می‌‌کنند، به سمت آزمایشگاه آمده و برخی محصولات هم کامل ارزیابی شده‌اند.

  • لطفا در حوزه الزامات ارزیابی امنیتی برنامکهای همراه و انطباقسنجی برنامکهای پرکاربرد فعال در کشور بیشتر توضیح دهید. اینکه کجا ورود میکنید و در چه نقاطی فعالیت دارید؟

نجد: در حوزه الزامات امنیتی یا محافظ پروفایل‌هایی که تهیه می‌کنیم، بر اساس استانداردهای دنیا و تجارب همکاران، نسخه‌ای تهیه و به توسعه‌دهندگان محصولات ابلاغ شده تا آن الزامات را در توسعه محصول رعایت کنند. سپس وقتی محصول‌شان برای ارزیابی امنیتی به آزمایشگاه ارسال می‌شود، ویژه آن الزامات بررسی می‌شوند.

  • پس عملا این الزامات امنیتی، برای برنامکهای موجود و برنامکهایی که قرار است به جمع اینها اضافه شوند، الزامآور است؟

نجد: بله. توسعه محصول باید بر اساس این الزامات باشد که به مرور زمان، قطعا به‌روزرسانی و ورژن آن مشخص می‌شود. فکر می‌کنم پارسال، برنامک‌های پرداخت به همه توسعه‌دهندگان محصول ابلاغ شده است. اگر اجازه بدهید بنده کل فرایندی که دوستان برای ارزیابی محصول‌شان در آزمایشگاه طی می‌کنند، عرض کنم.

  • اگر خلاصه بفرمایید، ممنون میشوم.

نجد: توسعه‌دهنده‌هایی که متقاضی اتصال به هاب فناوران مالی هستند، ابتدا باید تاییدیه تست عملکرد را از شرکت شاپرک بگیرند. سپس فهرست آنها برای ارزیابی امنیتی به آزمایشگاه کاشف معرفی می‌شود و خودشان باید درخواست‌شان را به کاشف بفرستند. اگر مدارک کامل و نسخه برنامک، محیط عملیاتی و تست آنها آماده باشد، بر اساس همان الزاماتی که عرض کردم، ارزیابی شروع می‌شود. بعد از اتمام ارزیابی، دو گزارش تولید می‌کنیم. اول گزارش وضعیت انطباق‌شان با آن الزامات ابلاغ‌شده و دوم گزارش آسیب‌پذیری‌های شناسایی‌شده. سپس جلسات توجیهی با توسعه‌دهندگان برگزار و آسیب‌ها را به خودشان اعلام می‌کنیم. در مرحله بعد، گزارش برای خودشان و بانک مرکزی ارسال می‌شود. شرکت‌های توسعه‌دهنده طرح اعتبار سنجی مجدد، را به ما ارائه می‌دهند که به بانک مرکزی ارسال می‌شود و بر اساس پلن ارائه‌شده به ما و میزان ریسک آنها، بانک مرکزی تصمیم ‌می‌گیرد ارائه سرویس این محصولات، متوقف شود یا با محدودیت ادامه پیدا کند یا مانند سابق، تداوم داشته باشد.

  • بنابراین اگر در آینده نزدیک، شرکتها این مسیر را دنبال نکنند، دچار مسئله خواهد شد. الان یک تعداد برنامک داریم اما اینکه همه آنها در قالب پروتکل شما در کاشف بررسی شوند، موضوعی است که همه باید به این سمت حرکت کنند. درست است؟

نجد: بله. این موضوع از سمت شرکت شاپرک نیز به آنها ابلاغ شده است. البته زمان آن را نمی‌دانم اما قطعا الزام است.

  • نکته درستی است. البته امیدوارم نهاد موازی در این ماجرا ورود نکند و نهاد دیگری نگوید باید از ما هم مجوز گرفته شود! بانک مرکزی در این حوزه، اقدام درستی انجام داده و اگر هم مسیر اشتباهی وجود دارد، باید اصلاح شود. برگردیم به مسئله آزمایشگاه کاشف. شرکت ملی انفورماتیک، بحث سندباکس را در مجموعه خود دنبال میکند. قاعدتا در این سندباکس، یکی از حوزهها، سرویس‌‌هایی هستند که استارتاپها در ماجرای برنامکها یا حتی حوزه وب نیز خواهند داشت. آیا برنامه کاشف این است که آزمایشگاه در این حوزه هم فعال باشد؟

نجد: در حال حاضر، تصمیمی برای این منظور گرفته نشده اما اگر تصمیم متولیان این باشد که آزمایشگاه در آنجا هم ایفای نقش کند، حتما این اتفاق می‌افتد.

  • البته چون هنوز به مرحله اجرایی نرسیده، صحبت نشده وگرنه چون متولی، شرکت ملی انفورماتیک است، باید بخش امنیت هم وجود داشته باشد که صددرصد برعهده کاشف خواهد بود.

نجد: باید ببینیم در آینده این نقش‌ها، به چه شکل است و قطعا اگر نقشی برعهده کاشف گذاشته شود، انجام می‌دهد.

  • یک ابهام برای بنده ایجاد شد. اشاره کردید برنامکهایی که قرار است به هاب فناوران مالی وصل شوند، الزاما باید به این سمت بیایند. تکلیف آنهایی که تمایل نداشته باشند به سمت هاب فناوران بیایند، چیست؟

نجد: در این مرحله، آنچه بانک خواسته، برنامک‌هایی است که به هاب فناوران مالی اتصال پیدا می‌کنند. اگر در آینده، بانک این موضوع را که اشاره کردید، مطرح کند، قطعا به محصولاتی که ارزیابی کنیم، اضافه می‌شود. الان کارت به کارت و بیشترین تراکنش‌ها، به سمت هاب فناوران مالی می‌رود.

  • بله درست است. کسانی به سمت هاب فناوران مالی میروند که سرویس کارت به کارت دارند. بقیه سرویسها بدون هاب فناوران مالی هم کار میکنند. آنجا هم پرداخت قبوض، خرید شارژ و عمده تراکنشهای دیگر رخ میدهد که آن هم ماجرایی است.

نجد: بله. آن هم ماجرایی است! اما بیشتر برنامک‌ها، چون سرویس کارت به کارت را دارند، بالاخره برای ارزیابی به کاشف می‌آیند و کل سرویس‌های هر برنامک، ارزیابی امنیتی می‌شود. اگر تعدادی برنامک باقی بمانند که سرویس‌های دیگر را ارائه می‌دهند و هاب فناوران ندارند، احتمالا در آینده، آنها هم برای ارزیابی خواهند آمد اما اولویت با برنامه‌هایی بوده که این سرویس را دارند.

  • سوالات بنده تمام شد. اگر جنابعالی توضیحاتی دارید یا مهمانان برنامه، سوالی دارند، میشنویم.

نجد: ما با دوستانی که مهمان این برنامه هستند، جلساتی داشته‌ایم. آنها زودتر از بقیه اقدام کرده‌اند که قابل تقدیر است. درباره ارگان‌هایی که به صورت موازی اقدام می‌کنند نیز باید عرض کنم ما سعی کردیم در این حوزه، هماهنگی‌هایی داشته باشیم و دستاوردهای خیلی خوبی داشته‌ایم که در فرصت دیگر، درباره آن صحبت می‌کنیم.

  • اتفاق خوبی است زیرا موازیکاری در کشور خصوصا در حوزه امنیت زیاد است. البته مشخصا برنامکها، مدنظرم نیست اما در موارد دیگر، چهار پنج نهاد، حوزه امنیت سایبری را مدیریت میکنند و وقتی اتفاق میافتد، همگی ورود میکنند. متاسفانه فعالان صنعت از بانک تا سایر حوزهها، از جاهای مختلف موردبازخواست قرار میگیرند و به جای اینکه به اصل مشکل بپردازند، باید به دنبال پاسخ برای نهادهای ناظر که همه میدانیم چه کسانی هستند، باشند و گزارش تهیه کنند که قضیه چه بوده، چه کسی، چهکار کرده و قرار است چهکاری انجام شود! اینکه مدیریت کردن نیست! اگر قرار است همه نهادهای امنیتی باشند، در قالب یک کارگروه در یک اتاق متمرکز بنشینند تا بانکها، شرکتها و فعالان این حوزه، به نهادهای مختلف پاسخگو نباشند. اگر از یک نهاد نامه ارسال شود، شرح وقایع صورت گیرد و تجارب برای سایر بانکها، به صورت بدون نام اشتراکگذاری شود، کمک بزرگی است. امیدواریم فرهنگسازی بهتری در حوزه امنیت سایبری صورت گیرد تا دوستان با همافزایی بیشتر کمک کنند ادامه مسیر، سختتر نشود. جناب نجد! از جنابعالی سپاسگزارم و برنامه را با سایر مهمانان ادامه میدهم. برگردیم به موضوع جذاب هاب فناوران و کارت به کارت. آغازگر ماجرای کارت به کارت در کشور، اپلیکیشن آپ بود که در دوره خودش ماجراهایی داشت. در این زمینه، سرویسی بود که قبلا باید از طریق خودپرداز انجام میشد اما اپلیکیشنهای پرداخت با عنوان پرداختساز، این سرویس را فراهم کردند و مردم، بدون مراجعه حضوری به خودپرداز، کارت به کارت را انجام دادند. البته اینترنتبانک هم آن زمان، این سرویس را ارائه میداد اما برنامکهای موبایلی بانکها، آن موقع این سرویس را ارائه نمیداد. نهایتا این سرویس که کیک سهم درآمدی داشت و تنها جایی بود که مردم به درستی کارمزد سرویس کارت به کارت را میدادند، رایج شد و سپس سایر شرکتهای پرداخت ورود کردند و این سهم کیک، بزرگتر شد. لطفا اگر آمار دارید بفرمایید با ظهور پرداختسازها، تعداد کارت به کارت در کشور، چقدر افزایش پیدا کرد؟ همچنین به عنوان گلایه عرض کنم ما از اصلاح نظام پرداخت کارمزد صحبت میکنیم و اینکه بانکها معتقدند نباید کارمزد بدهند و پذیرنده یا کاربر نهایی، باید کارمزد بدهد. البته بانکها هم این کارمزد را از جیب مردم میدهند و آن را به شکل غیرمستقیم از سود تسهیلات برمیدارند که روش درستی نیست و باید شفاف شود و مردم بدانند کارمزد میدهند. مشتریان بانکها فکر میکنند خدمات، رایگان است، در صورتی که به شکل غیرمستقیم باز هم آنها پول میدهند. سوال این است که بانکی که معتقد است مسیر کارمزد باید عوض شود، چرا از خودش شروع نمیکند؟! بانکها، درآمدشان را در این چند سال به پرداختسازهایی که راهاندازی این سرویس برای آنها هزینه داشته، نمیدهند. البته همین سرویس، مشتری جدید برای پرداختسازها جذب کرد اما به هرحال، پرداختسازها هم پشتیبانی میکنند و سرویس میدهند. آقای دولتخواهی! چرا نباید از این سهم درآمدی، بخشی به شرکتهای پرداخت و پرداختساز تعلق گیرد؟ البته شنیدهام اتفاقات خوبی در حال رخ دادن است.

دولتخواهی: اگر نگاهی به گذشته این سرویس داشته باشیم، این سرویس توسط بانک‌ها انجام شد و در کانال مدرن‌شان یعنی روی اینترنت‌بانک‌ها موجود بود و رفته‌رفته، پرداخت‌سازها این سرویس‌ها را ایجاد کردند. ما اپلیکیشن‌های پرداخت که پرداخت‌ساز نامیده می‌شویم، این سرویس را به عنوان تکمیل‌کننده سبد محصولات خودمان درنظر گرفته بودیم تا کامل‌کننده زنجیره ارزش ما باشد اما مطمئنا این نگهداشت سرویس و دلیوری درست آن، هزینه‌هایی برای هر شرکت دارد. بی‌شک این هزینه برای مجموعه تاپ و دیگر شرکت‌ها بوده و هست و غیرقابل انکار است. بنابراین هم رگولاتوری و هم نهادهای همراه یا ذینفع این مجموعه، باید با ما همراهی کنند و این قسمت، به نتیجه برسد تا سهم کارمزدی پرداخت‌ساز به عنوان فین‌تکی که هم مشتری بانک را خوشحال نگه داشته و هم سرویس خوب، لایو و با SLA مناسب ارائه داده، پرداخت شود. چرا پرداخت‌سازها نباید از این تراکنش سهم داشته باشند؟ طبق صحبت‌های قبلی، کنسرسیوم و مشارکت بین پرداخت‌سازها جوابگو بود و استارت آن سال قبل زده شد و به این نقطه رسید که شاپرک و سایر نهادها در حال تصمیم‌گیری هستند سهم درآمدی پرداخت‌سازها حتما لحاظ شود. آقای نجد هم اشاره کردند برای یک فین‌تک یا پرداخت‌ساز به منظور اتصال به هاب فناوران، باید یک‌سری تست‌های امنیتی انجام شود که تاپ و آپ، آن را سریع‌تر انجام دادند. با این حال، سرویس امن و ثابت دادن، هزینه‌هایی برای ما و مجموعه‌های دیگر که با کمبود نیروی انسانی متخصص در این حوزه مواجهند، دارد. به همین دلیل درخواست ما از نهاد ناظر این بود که حتما بازاندیشی اتفاق بیفتد و سهم پرداخت‌سازها به عنوان متولیان اصلی ماجرای کارت به کارت، لحاظ شود. بنده دیتای دقیق ندارم اما حجم عظیمی از کارت به کارت‌ها توسط پرداخت‌سازها انجام می‌شود و همین موضوع، شبکه را باثبات نگه‌داشته است. الحمداالله به نقطه خوبی می‌رسیم. امیدوارم هرجه زودتر خبرهای خوبی برای مجموعه‌های پرداخت‌ساز بشنویم. الان لاین‌های بیزینسیِ یک‌سری اپلیکیشن‌ها، بر مبنای کارت به کارت، پین و شارژ است و این تصمیم، خصوصا برای آنها اثربخش و در صورت‌های مالی‌شان، قابل مشاهده است.

  • دقیقا نکته درستی است. مثلا تمرکز اپلیکیشن همراهکارت، بیشتر روی کارت به کارت، پرداخت قبض و خرید شارژ است. البته درباره تعدد سرویسها، روی اپلیکیشنهای پرداخت، مزایا و مشکلات آن صحبت میکنیم. آقای فرجزاده! آیا جنابعالی، دیتای دقیقی درباره میزان کارت به کارت و تراکنش از این طریق دارید؟ البته اگر ۶۵ درصد سهم شما باشد و این تعداد کارت به کارت مشخص شود، سهم شما لو میرود.

فرجزاده: اجازه بدهید، مطرح نکنیم. طبق اعلام شاپرک، سهم آپ، ۶۵ درصد است.

  • اگر تعداد کل کارت به کارت کشور را به صورت درصدی درنظر بگیریم، چه میزان بانکها سرویس میدهند و چه میزان پرداختسازها؟

فرجزاده: بنده این اطلاعات را ندارم.

  • فکر میکنم فاصله بانکها با پرداختسازها در حوزه کارت به کارت، قابلتوجه است. درست است؟

دولتخواهی: حتما همین‌طور است. چون بانک‌ها، روی کانال‌های اینترنت‌بانک و موبایل‌بانک، این سرویس را ارائه می‌دهند. اگر در سطح شهر هم نگاه کنیم، متوجه می‌شویم بسیاری از کارت به کارت‌ها، در اپلیکیشن‌های پرداخت در مقایسه با آن کانال‌ها، بسیار متفاوت است. این امر، نشان می‌دهد این عدد، بزرگ است و به نفع اکوسیستم است که از پرداخت‌سازها در این حوزه مراقبت شود.

  • درست است اما به عنوان شهروندی که از این سرویس استفاده میکنم، باید عرض کنم برخی بانکها، مانند همراهبانک ملت، آنقدر سرویس جذاب ارائه میدهند که وقتی از کارت به کارتِ آن استفاده میکنید، گرفتاری گذشته را ندارید و به راحتی انتقال وجه صورت میگیرد. نکته جذاب این است که وقتی وارد مرحله دریافت رمز میشوید، رمز، به پیامک ارسال نمیشود و همانجا، رمز را میسازد و کار، انجام میشود. یکی از مشکلات بزرگ ما، در حوزه کارت به کارت، رمز پویاست که البته الان وضعیت ارتباطی، بهتر شده است. پارسال بر سر این پیامکها، ماجرا داشتیم. در این زمینه، قیمت افزایش تعرفه ارسال پیامک، چندبرابر شد اما حتی یک بانک اعتراض نکرد که چرا اپراتورها این تعرفه را گران کردند؟

فرجزاده: چون آبونمان آن را مردم می‌دهند!

  • بله آبونمان آن را مردم میدهند. البته آنهایی که زیاد استفاده میکنند، آبونه کمتری میدهند و تعدادی که محدود استفاده میکنند، جور دیگران را میکشند. در مجموع، از جیب مردم، هزینه میشود. اصلا بانک، هیچ حسی درباره اینکه پول پیامک میدهد، ندارد! متاسفانه در بانکهای  بورسی به خاطر گرفتاریهای زیاد و اعداد درشت، اصلا این ارقام دیده نمیشود اما اگر یک مدیر آیتی توانمند، ذرهای، نه در جهت درآمدزایی یا کاهش هزینههای بانک، بلکه برای مردم، دغدغه داشته باشد و به فکر آسایش آنها باشد، بررسی میکند چگونه قرار بود از طریق رمزساز، کاسبی انجام شود و به یک اپلیکیشن مجزا تبدیل شد تا روی گوشی کاربر نصب شود و در صورت عدم تمایل به پیامک، رمز را از آنجا کپی کند. البته این موضوع به این برنامه ارتباطی ندارد اما به تدریج بنده به عنوان فردی که همراهبانک استفاده میکردم، با ارائه سرویسهای خوب، به این سمت متمایل شدم که به جای همراهبانک، از اینترنتبانک ملت استفاده میکنم. بگذریم… به موضوع تعدد سرویسهای بانکی بر روی اپلیکیشنها بپردازیم. آقای فرجزاده! بنده به عنوان یک کاربر که اپلیکیشنهای تاپ، آپ، همراهکارت و سکه را بر روی گوشی دارم، برای خرید بلیت هواپیما، قطار، بیمه شخص ثالث و…، با توجه به فعالیت رسانهای، اپلیکیشنها را تست کردهام و به مرحله پرداخت هم رسیدهام اما هنگام خرید واقعی، با توجه به تست قبلی، تجربه کاربری جذابی نداشتهام. به همین دلیل در اپلیکیشنهای پرداخت به سمت استفاده از این سرویسها نرفتم. واقعا چند درصد سرویس‌‌های مورداستفاده در سوپراپلیکیشنها، به سایر سرویسها اختصاص دارد؟ قطعا اقبال کمتری نسبت به سرویسهای انحصاری وجود دارد. آیا این موضوع را تایید میفرمایید؟

فرجزاده: الزاما خیر! مثلا در حوزه سفر با توجه به فعالیت تخصصی سایر شرکت‌ها در این حوزه، آپ با پتانسیل کاربرمحور خود، سهم بسیار خوبی از بازار را به خود اختصاص داده است. این موضوع در سرویس‌های دیگر هم مطرح است. مانند بیمه که سال ۹۶ اولین بار در اپلیکیشن آپ ارائه شد. نمی‌توان گفت چون شرکت تخصصی برای این کار وجود دارد، انتخاب کاربران، حتما شرکت تخصصی است، زیرا کاربر با استفاده از آپ، دغدغه نصب سرویس‌های مختلف روی گوشی را ندارد. همچنین هم‌افزایی بین این سرویس‌ها ایجاد می‌شود و در نهایت، به نفع کاربر است که از سرویس‌ها در داخل اپلیکیشن آپ استفاده کند. از طرف دیگر، در این اپلیکیشن، تجربه کاربری بسیاری از این سرویس‌ها با سرویسی که از شرکت تخصصی آن دریافت می‌کنند، تفاوت نمی‌کند. شاید در حوزه سفر به خاطر نوع سرویس، قضیه، مقداری متفاوت باشد اما در خصوص سایر سرویس‌ها، این تجربه در داخل و خارج آپ فرقی نمی‌کند.

  • دقیقتر عرض کنم. اینکه شما سهم ۶۵ درصدی بازار را در حوزه کارت به کارت دارید، عملا در حوزه حملونقل، بلیت و… به این آمار دست پیدا نکردید. درست است؟ یعنی سهم دارید اما سهم قابلتوجه یا رتبه یک بازار نیست.

فرجزاده: در این حوزه، رتبه یک بازار نیستیم اما جزء چهار بازیگر اصلی هستیم.

  • نکته همین است. موضوع، برای بنده به عنوان یک کاربر که کامپیوتر، اینترنت، گوشی و همه ابزارها را در اختیار دارم با کاربری که فقط یک موبایل دارد، متفاوت است. مثلا بنده در خرید بلیت، به سایت چارتر یا علیبابا یا برای خرید بیمه شخص ثالث به «بیمیتو» (که البته جمع شده و «ازکی» آمده) مراجعه میکنم. با مراجعه به این سایتها، پنل را باز میکنم، اطلاعات قبلیام کاملا ثبت شده و نیاز به ورود اطلاعات جدید ندارم. صرفا باید یکسری موارد را تایید یا تغییراتی مانند آدرس جدید را در صورت لزوم انجام دهم و سپس تیک بزنم و پرداخت کنم. ضمن اینکه میتوانم آن را با سایر سرویسدهندهها مقایسه کنم. بنابراین شخصا این سرویس را ترجیح میدهم. مشکل تعدد سرویسها روی یک اپلیکیشن همین است. الان همراهکارت، سرویس پرداخت، قبض و خرید شارژ را دارد و بنده با همراهکارت برای سرویس کارت به کارت، بسیار راحتتر بودم تا اینکه با آپ و تاپ، کارت به کارت انجام دهم. فکر میکنم باید روی تجربه کاربری، بیشتر کار شود. آقای دولتخواهی! نظر حضرتعالی چیست؟

دولتخواهی: طبق گزارش منتشرشده توسط PWC در حوزه بازار جهانی، درباره سوپر اپلیکیشن‌ها در دسامبر ۲۰۲۰، کل اپلیکیشن‌ها به چهار دسته تقسیم می‌شوند: اول سنتی‌ها که آنچه از اول داشته‌اند، همچنان دارند مانند توییتر و اسپاتیفای. دوم پکیج‌های اپلیکیشنی مانند مایکروسافت. سوم سوپر اپلیکیشن‌ها و چهارم سوپر اپلیکیشنی که علاوه بر برنامه‌های شخص یا نهاد ثالث، برنامه‌های اضافی هم در داخل آن دارد مانند وی‌چت و علی‌پی که روند خوبی در این زمینه سپری کرده‌اند. بر اساس این گزارش، ۸۰ درصد کابران، علاقه‌مندند با یک اپلیکیشن، کارهای خودشان را انجام دهند. البته جایی که روی یک پلتفرم یا اپلیکیشن واحد متمرکز باشد، روی یک خدمت بهتر می‌تواند تمرکز کند با این حال باید تجربه کاربری را بررسی کنیم؛ یعنی اینکه چند درصد حجم بازار، گوشی هوشمند دارند. فکر کنم افراد روزانه حدود ۲٫۵ تا ۳ ساعت از گوشی هوشمند استفاده می‌کنند و تمایل‌شان این است که با یک تجربه کاربری، مواجه شوند و اینها، طبق مطالعات جهانی، تمایلات شخصی افراد است. در ایران، ابتدا، یک‌سری مقاومت‌ها و عدم تمایل‌ها وجود داشت اما ساپلای  فاینانس که در مجموعه‌های بزرگ اتفاق می‌افتد و فرانت آن یک اپلیکیشن پرداخت است، بیانگر این است که کاربر تمایل دارد تمام خدمات مالی آن قسمت را برای خودش داشته باشد. مثلا پنج لاین درآمدی درنظر گرفته‌ایم و وقتی آن را چک می‌کنیم، متوجه می‌شویم یوزر ما به گردشگری اپلیکیشن ما علاقه‌مند شده است. البته این موضوع، برای ما، هزینه دارد و باید هزینه‌ – فایده آن را بررسی کنیم و اینکه نقطه سربه‌سر ما کجاست و کجا می‌توانیم بهترین خدمت را ارائه دهیم. با این حال، نکته مهم این است که برای کاربر ما تمایل ایجاد شده  است. ترند ما در تاپ این است که اگر یوزر از سه سرویس بیشتر استفاده کند، کاربری است که با سوپر اپلیکیشن ما، همراه و به آن متعهد شده و روند این اتفاق، برای مجموعه ما رو به رشد است. خود تاپ در زنجیره تامین مالی قرار گرفته که در کنار آن، بیمه پارسیان، انواع خریدها، مگاکارت چندمنظوره و خدمات متفاوت وجود دارد. باید در کنار اینها، یکپارچگی و انسجام بین کیف پول‌های موجود را نیز درنظر بگیریم. البته تعدد راهبر کیف‌پول‌های موجود در سطح کشور، بعضا نگران‌کننده است و مانند ما که بانک، پشت‌سر ماست، برخی از اینها، هیچ نهاد ناظر بالادستی ندارند و رسوب آن، خطرناک می‌شود. فارغ از اینها، یکپارچگی بین BNPL، گردشگری، کارت هدیه و… اتفاق می‌افتد و همچنین پرداخت را بهتر می‌توان از طریق QR انجام داد. هنر اپلیکیشن این است که به خوبی سرویس بدهد و اینکه سرویس را از کجا و با چه رِنجی بگیرد، مهم است. اگر بلیت گردشگری، هواپیما، قطار و…را درنظر بگیریم، برای یوزر، بسیار مهم است عددی که دریافت می‌کند، نسبت به سایر جاها، حداقلی باشد و اگر از این موضوع، مطمئن شود، شما مطمئن باشید از اینکه خریدش را با یک کیف پول انجام دهد، استقبال می‌کند. مثلا در کارت به کارت، خود اپلیکیشن، رمز دوم را روی درگاه قرار می‌دهد و لازم نیست یوزر آن را وارد کند. تجربه مشتری نشان می‌دهد اگر یک کیف پول داشته باشد که با آن تمام کارهایش را انجام دهد، بهتر است. مثلا خیالش راحت باشد که این کیف پول، شارژ دارد یا اقساطش عقب نیفتاده یا با همان کیف پول، بیمه، عوارض آزادراه، جریمه، کارت به کارت، قبوض و… را انجام ‌می‌دهد. هنر اپلیکیشن‌ها این است که یکپارچگی را بین تمام سرویس‌های‌شان برقرار کنند و سرویس‌هایی را راه‌اندازی کنند که در زنجیره تامین مالی‌شان، موثر باشد. سرویس باید به صورت صیقل‌داده‌شده، در دست یوزر و تجربه خوبی برای مشتری باشد و به خوبی ارائه شود. البته رخ دادن این اتفاق، معیارهای زیادی نیاز دارد. بنابراین به نظرم، سوپر اپلیکیشن‌ها، همچنان باقی هستند و روند رو به رشد دارند اما همان‌طور که اشاره کردید برخی یوزها مثلا برای بیمه، به بیمیتو یا ازکی مراجعه می‌کنند یا فقط برای کارت به کارت، از اپلیکیشن استفاده می‌نمایند. در عین حال، نسل زد که در حال حاضر ۴۴ درصد از خدمات BNPL استفاده می‌کند و بیشترین میزان یوزر ما را شامل می‌شود، بسیاری چیزها را به صورت ابتدایی تجربه می‌کند و این موضوع برای اپلیکیشن، فرصت است تا این تجربه را برای خودش، در سایر زمینه‌ها نیز پیشنهاد و مدنظر قرار دهد. این، هنر اپلیکیشن است.

  • به نکات درستی اشاره کردید. ما ۳۴ بانک داریم که فقط سر دَرِ آنها تفاوت دارد وگرنه همه یک سرویس میدهند. زمانی بانک پارسیان، مدل ارائه سرویس در شعب را با گذاشتن صندلی، شماره دادن به مشتریان و احترام به آنها عوض کرد. با این حال، در انتهای برنامه، بد نیست چالشی هم ایجاد کنیم. لطفا بفرمایید API افتتاح حساب و دادن کارت بانکی، روی اپلیکیشن پرداخت با نئوبانکها چه تفاوتی دارد؟ اگر شما هم افتتاح حساب بگذارید، فرق شما با بلوبانک، بانکینو و فردابانکِ هایوب (که البته هنوز رسما شروع به کار نکرده) چیست؟

دولتخواهی: سوال بسیار خوبی است. در زمینه تعریف نئوبانک‌ها، هنوز در ابتدای کار هستیم. به نظر بسیاری از متخصصان، هنوز نئوبانک در ایران وجود ندارد، چون نئوبانک، یک مجوز بانکداری مجزاست. شاید بهترین اصطلاح آن، بتابانکی است که ذیل یک بانک خدمات می‌دهد و این سرویس، در سطح گسترده اتفاق می‌افتد. آنهایی که نام نئوبانک را بر دوش می‌کشند، یک مجوز از بانک بالاتر دارند. نکته دیگر اینکه ما معمولا نئوبانک را مختص به KYC می‌دانیم و اینکه KYC کار ما را انجام می‌دهد. این در حالی است که نئوبانک در سطح دنیا، بسیار متفاوت‌تر است و تجربه مشتری در آن نیز تفاوت دارد و صرفا موضوع احراز و تعریف مشتری نیست، بلکه بر روی کردیت یا اعتبار کار می‌کنند، روی نوع دبیت و کردیت مانور می‌دهند، فرهنگ‌های متفاوتی را در سطح کاربر ایجاد کرده‌اند که هنوز در ایران،  باب نشده است. با استناد به گزارش مکنزی، سوپر اپلیکیشن‌ها، یک پله بالاتر از نئوبانک‌ها هستند. چرا که نه؟ً! چرا سوپر اپلیکیشن تاپ را نئوبانک ندانیم؟ واقعا تفاوتی با بانک‌ها ندارد. ما یک موبایل‌بانک پارسیان در کنار سوپر اپلیکیشن تاپ داریم و مشتری از طریق آن می‌تواند احراز هویت شده و برای بانک پارسیان، تعریف مشتری شود. بنابراین اینکه خودمان را به عنوان سوپر اپلیکیشن معرفی می‌کنیم، اتفاقا سخن بیراهی نیست. اگر نئوبانک را صرفا در حوزه KYC و خدمات کنار آن، درنظر بگیریم ما یک‌سری اعتبار دادن را هم انجام می‌دهیم و فکر نمی‌کنم خیلی از اپلیکیشن‌ها، این کار را انجام دهند. بنابراین با تعریف جاری در شبکه بانکی ما، نئوبانک، می‌تواند ذیل سوپر اپلیکیشن قرار گیرد.

  • با این اعتبارات در اپلیکیشنهای پرداخت، تعریف سرویسهایی مانند همراهبانک، برنامک پرداختی و نئوبانک، دچار چالش شده است! درباره نئوبانک میگویند بانکی است که تمام سرویسهای بانکی را بدهد بدون اینکه شعبه داشته باشد و فقط یک شعبه مرکزی دارد که کارهای اداری را انجام میدهد. به نظرم، بهتر است بانک مرکزی، در ایران، وارد حوزه ارائه مجوز به نئوبانکها نشود و نئوبانکها با هر بانکی که میتوانند، تعامل کنند و مسئولیت با بانکها باشد و بانکها با فعالان و متقاضیان نئوبانک، وارد تعامل شوند. خوشبختانه بانک مرکزی، در این حوزه، فشاری ایجاد نکرده و گویا این مسیر را پذیرفته است. این امر، به تدریج به یک تناقض تبدیل میشود و گویا فقط اسمها تغییر میکند و تابلوها همان تابلوهاست. الان بین آپ و تاپ، دو سه سرویس با همدیگر متفاوت هستند و اعتبار هم به یک ترند تبدیل شده که همه اپلیکیشنها به تدریج آن را راهاندازی میکنند. البته اگر در مسیر درست باشد، اقدام خوبی است. به هرحال تعریف نئوبانک با این وضعیت، دچار مسئله است. آقای فرجزاده! نظر جنابعالی در این زمینه چیست؟

فرجزاده: تعریف نئوبانک همان‌طور که آقای دولتخواهی اشاره کردند با دنیا متفاوت است اما کل سرویس‌هایی که یک نئوبانک باید بدهد، با سرویس‌‌های فعلی اپلیکیشن آپ، تفاوت دارد. این راه برای اپلیکیشن آپ، سایر اپلیکیشن‌های پرداخت و سوپر اپلیکیشن‌ها، باز است تا با تجربه کاربری بهتر، به مشتریان خدمات بدهند و به سمت نئوبانک پیش بروند. اگر قرار باشد اپلیکیشن آپ به عنوان یک اپلیکیشن پرداخت، این خدمات را بدهد، با اینکه یک بانک در داخل خودش مجموعه‌ای ایجاد کند، مطمئنا تعریف نئوبانک به اپلیکیشن آپ، نزدیک‌تر است. این، مسیری است که با توجه به حوزه BNPL، credit و… می‌تواند با سایر سرویس‌ها، هم‌افزایی داشته باشد و اپلیکیشن آپ هم به این سمت حرکت می‌کند.

  • بله. اگر شما هم یک API افتتاح حساب و KYC بگذارید، نئوبانک میشوید! در این زمینه، اپلیکیشن ایوا هم یک بانک دیجیتال با عنوان نشانبانک دارد که شروع آن با آپ بود اما بنا به دلایلی جدا شد. با توجه به تعاریف فعلی، نام آن را هم میتوانیم نئوبانک بگذاریم. همچنین اگر تاپ، فردا احراز هویت و افتتاح حساب ذیل بانک پارسیان یا سایر اپلیکیشنها دریافت کند، نئوبانک میشود. امیدوارم ما به عنوان شهروند و کاربر نهایی، سرویسهایی در خور شأن خودمان، دریافت کنیم و مسیر ارائه و توسعه خدمات توسط اپلیکیشنها، با کمترین هزینه، تداوم پیدا کند. آقای دولتخواهی! اگر در پایان، نکتهای مدنظر دارید، بفرمایید.

دولتخواهی: صحبت‌ها به نقطه خوبی رسید. فکر می‌کنم بقای اپلیکیشن‌های پرداخت به نقطه‌ای منحر می‌شود که سرویس‌هایی ارائه دهند تا کاربر را از کمترین مراجعه به بانک‌ها یا پوینت مالی بی‌نیاز کنند. این اتفاق می‌تواند برای پیشروان بازار زودتر رخ دهد. مثلا افتتاح حساب یا KYC که الان داریم یا سرویس‌های دیگر مانند اعتبار، توزیع سرویس‌ یا هم‌پذیرندگی، همگی نویدبخش این است که کاربر به این سمت برود تا نیاز خود را با کمترین تفاوت تجربه کاربری انجام دهد. در مجموع، آینده روشنی برای اپلیکیشن‌های پرداخت و سوپر اپلیکیشن‌ها اتفاق می‌افتد.

  • این سوال هم الان به ذهنم رسید که قاعدتا شما در حوزههای دیگر مانند بیمه، فروش بلیت هواپیما و… مشکل کارمزدی ندارید، درست است؟ مثلا در ارتباط با یک آژانس مسافرتی، روی اپلیکیشنتان کد گرفتهاید و همان کارمزدی که آژانس هواپیمایی دریافت میکند، شما هم میگیرید. همینطور است؟

دولتخواهی: باید عرض کنم ما مجوز آژانس هواپیمایی هم داریم و در حال حاضر، از این مجوز استفاده می‌کنیم. این امر، بستگی به بیزینس ما و شرکت‌های دیگر و نوع مذاکرات دارد. مذاکره باعث می‌شود یک اپلیکیشن مانند تاپ، مرجع اصلی وزارت گردشگری و حوزه توریسم شود. این اتفاقات می‌تواند برای آینده این صنعت، ثمربخش باشد.

  • اگر چرخه اقتصاد کشور در تمام حوزهها درست بچرخد، وضعیت اقتصاد کشور، نباید اینطور باشد. همه باید دست به دست هم دهیم و هرکس در مسیر درست حرکت کند. اگر چرخدندهها در مسیر خودش نچرخد و خارج از قاعده باشد، مشکلاتی ایجاد میشود که بخشی از آن با تعامل، حل میشود. امیدواریم بقیه مشکلات هم حل شود. این حوزه رو به پیشرفت است و به نظر میرسد اتفاقات جدیدی نیز در راه است. اینکه سوپر اپلیکیشنهای دارای رتبههای برتر، کنار هم نشستهاند و به تعامل و تفاهم رسیدهاند، خوب است. هرچند برخی درگیریها در شرکتهای بالادستی شما در PSPها، خصوصا در ماجرای پرداخت کارمزد به پذیرندهها وجود دارد و هنوز به تعامل نرسیدهاند. با این حال، شما به تفاهم رسیدهاید و با همدیگر کار میکنید و آنجایی که سهم خود را در حوزه کارت به کارت دریافت نمیکنید، با تعامل، به دنبال دریافت آن هستید و آنجایی که نیاز به همپذیرندگی است مانند ماجرای QRکد با همدیگر تفاهم کردهاید. روش درست همین است که اهالی صنعت، خودشان با همدیگر تفاهم و هزینه – فایده آن را استخراج کنند. اگر مسیر، درست بود، بقیه هم وارد می‌‌شوند. البته امیدوارم رگولاتور هم این ماجراها را دنبال کند و شما هم با همراهی رگولاتور، مسیر را پیش ببرید. آقای فرجزاده! سخن پایانی جنابعالی را هم میشنویم.

فرجزاده: خوشبختانه این تعامل وجود دارد تا کیک را بزرگ‌تر کنیم و هرکدام از بازیگران به تبع این همکاری، می‌توانند از سهم بیشتری برخوردار شوند. بسیاری از حوزه‌های نیازمند فرهنگ‌سازی مانند QR، مستلزم این است که شرکت‌ها با همدیگر تجربه کاربری را تسهیل کنند. در حوزه رگولیشن، همه PSPها مشکلاتی داشتند و رگولاتور به عنوان مرجع، صحبت‌ها را شنید و گام‌ها در جهت حل مشکل برداشته می‌شود که امیدوارم به ثمر بنشیند. هرچند ما به خودمان سوپر اپلیکیشن می‌گوییم اما کُر پرداخت داریم و سعی می‌کنیم سرویس‌هایی که اضافه می‌شود، کاربرمحور باشد و خدمات را با هزینه کمتر به کاربر ارائه دهیم. همچنین تلاش می‌کنیم هم‌افزایی و سینرژی را بین سرویس‌های پرداخت و سایر سرویس‌هایی که ما را به عنوان سوپر اپلیکیشن معرفی می‌کند، ایجاد کنیم تا کاربر، ذینفعِ کلی استفاده‌ از سوپر اپلیکیشن آپ باشد.

  • در این برنامه، اخبار خوبی از تعامل در حوزه همپذیرندگی QRکد و کارت به کارت، دریافت کردیم. امیدوارم شرکتهای بالادستی آپ و تاپ، مشکلات مختلف خصوصا مسائل مربوط به دستگاه کارتخوان در فروشگاهها و کارمزد دادن به پذیرندهها را حلوفصل کنند. اگر PSPها با همدیگر همراه شوند، میتوانند از فردا صبح، از درآمد خود به هیچکس کارمزد ندهند؛ البته مشروط به اینکه همگی پای ماجرا بایستند. نکته دیگر اینکه در حوزه سرویسدهی به کاربر نهایی، مثلا در پلیس + ۱۰ در حوزه پاسپورت یا تمدید گواهینامه، مردم، به راحتی و به خوبی، کارمزد میدهند و چون سرویس منطقی میگیرند، بنابراین پرداخت منطقی انجام میدهند. چند برنامه قبل، درباره سینماتیکت نیز عرض کردم که از مردم، بابت خرید بلیت از درگاه خود، چهار درصد به ازای بلیت، پول میگیرد و صدای کسی هم درنیامده است. اگر در اینجا هم مسیر درست شود و PSPها به جای اینکه به سینماتیکت یا سایر پذیرندههای بزرگ در حوزه IPG، کارمزد بدهند تا تعداد تراکنش خود را افزایش دهند، همگی بر سر یک میز بنشینند و تصمیم بگیرند به پذیرندهها کارمزد ندهند، شاهد اتفاقات بهتری در این حوزه خواهیم بود و مشکلات، قابل حل است. در انتها، مجددا تاکید میکنم از هفته آینده، میزگردها از طریق تلویزیون اینترنتی آیو، به صورت تصویری خواهد بود و دوستان از طریق لینک میتوانند در برنامه شرکت کنند.
حس شما نسبت به این خبر چیست؟
دوستش دارم
0%
علاقه‌مندم
0%
نظری ندارم
0%
شگفت زدم
0%
ازش متنفرم
0%
غمگینم
0%
خوشحالم
0%
درباره نویسنده
محمدرضا صالحی

ارسال یک نظر